OE-reis juni/juli 2016 (deel 2)

Tijdens de volgende etappe bezochten we Le jardin des deux mondes in Quatre-Champs (nummer 32 in de lijst) en Burg Schönewolf in Saarbrücken (nummer 76).

De tuin in Quatre-Champs bood – vanaf de weg – een desolate aanblik: een grote verzameling nauwelijks geordende rommel. Veel van de verticale maaksels waren omgevallen en een boom omgewaaid. Zou er een hevige storm hebben gewoed?
E.e.a. werd bevestigd door de maker Gérald Finot die naar buiten kwam snellen toen we het tuinpad opliepen. Er was inderdaad een storm geweest en van alles omgewaaid en kapot gegaan. Toegang tot de tuin konden we niet krijgen.
En het is de vraag of het ooit nog goed komt met deze OE. Het kan natuurlijk een tijdelijke inzinking zijn geweest, maar Gérald maakte een vermoeide en verwarde indruk, vertelde dat hij zijn andere huis, schuin tegenover de tuin, aan het verkopen was en vroeg ons een andere keer, later, terug te komen.
Zonder verder veel bekeken te hebben vertrokken we, mijmerend over het lot van deze en andere OE’s, als de maker ervan is overleden of niet meer in staat om zijn/haar werk te onderhouden.

Burg Schönewolf
Klik op de foto voor een grotere afbeelding.

In Saarbrücken daarentegen was zeker geen sprake van verval. Daar werd nog druk gebouwd aan het ‘Middeleeuwse slot’ in de achtertuin van Heinz en Hildegard Schönewolf. Op een van te voren afgesproken zondag bezochten we ze.
Het kasteel, tegen de achterwand van hun tuin (een steile rotswand) was al van buiten enigszins te zien. Rondborstige Hildegard begroette ons allerhartelijkst nadat we aan de poort klopten en leidde ons door een propvol atelier naar de eigenlijke achtertuin.

Daar zagen we het slot in zijn volle glorie. Meer dan veertig jaar bouwt de nu tachtigjarige Heinz er al aan. Met echte loodzware granietblokken, cement, hout, dakpannen en ander materiaal.
Hij is niet te stuiten, ook op deze zondag is hij druk bezig. Vooral met de ‘hoofdtoren’ van meer dan 15 meter hoog, die tot stand komt achter de steiger links op de foto.

Hildegard leidt ons -druk vertellend – rond in een wirwar van gangetjes, kamertjes en wenteltrapjes die zich allemaal achter deze gevel bevinden, evenals een heuse visvijver met karpers. Overal reliëfs aan de muren, schilden, wapens, harnassen en wat al niet meer. En niet te vergeten de door Hildegard verzorgde planten op en aan de vensterbanken, balkonnetjes en gevel. Ondanks dat het (binnen) een nogal rommelige indruk maakt, met overal stof, elektriciteitsdraden, bakken met gereedschap en bouwmaterialen, is het begrijpelijk dat deze OE veel bezoek trekt, zelfs als trouwlocatie. Anton Pieck zou het ongetwijfeld ook heel graag bezocht hebben.

Een aardig filmpje is op Youtube (en niet op de site van Henk van Es) te vinden: https://www.youtube.com/watch?v=KS0aHGRz9Mo.

 

OE-reis juni/juli 2016 (deel 1)

Zoals hier eerder bericht maakte ik afgelopen winter een kaart van Europa met gele stippen erop (bijna honderd in Nederland, België, Duitsland, Zwitserland en Frankrijk). Die gele stippen staan voor ‘outsider environments’ (OE’s) die de moeite waard leken om te bezoeken. Andere landen volgen hopelijk nog.
Die stippenkaart werd aangevuld door een genummerde lijst met nuttige gegevens van al die plekken, grotendeels ontleend aan de fantastische site van Henk van Es (outsider-environments.blogspot.nl). De meest recente lijst, op basis waarvan we deze vakantie maakten, is onderaan dit artikel te downloaden.
In juni en juli maakten Hanneke en ik een reis langs een aantal van die plekken.

(Op weg naar de) Toren van Eben-Ezer
Het kostte wat moeite om de toren te vinden, omdat ik de gps had ingesteld op ‘Fort van Eben-Emael’ en dat is heel wat anders. Toen we de auto daar hadden geparkeerd werd duidelijk dat daar geen toren was, maar een fort. Ook interessant: één van de grootste bunker-complexen van België, waar flink gevochten is aan het begin van de tweede wereldoorlog.
Aanwijzingen van enkele buurtbewoners maakten duidelijk dat het een mooie wandeling was van daar naar de toren, precies aan de andere kan van het dorp. Dat deden we. Het grappige van ongeplande excursies is dat je vaak iets onverwachts tegenkomt. Ongeveer halverwege zagen we rechts van het pad een grasveld met stenen en ijzeren beelden, voornamelijk vrouwen en in de verte een bouwsel in de vorm van een piramide, waar een man aan het werk was.
Onbekende-OEEEven later spraken we hem aan. Een gepensioneerd ondernemer uit Maastricht die hier al jaren aan het beeldhouwen is, veel vrouwenfiguren uit keihard steen (hij noemde het ‘tau’) maar rond zijn atelier ook andere beelden met hout, staal en leer. Heel mooi en ‘a hell of a job’ – leek het ons – om beelden uit die grote stukken keiharde steen te slijpen en houwen. Zijn naam hebben we niet gevraagd. En of het een OE is laten we aan de experts. De plek is op Google Earth te vinden op 50.47.17,59 N / 5.40.09,27 O (als ik het goed heb, in ieder geval daar ergens in de buurt).
O ja, en die piramide bleek een omgekeerde kolentrechter uit een gesloten Limburgse kolenmijn, fraai met ramen erin omgebouwd tot atelier.

Grand-merciEven later kwamen we dit op een boom geplakte stuk karton tegen met een wel heel cynische boodschap. “Hartelijk dank aan de persoon die mijn bijl heeft gestolen. Let op! Misschien staat hij/zij wel achter u. In wat voor wereld we leven! w.g. Wargé Michel” Mooi is dan de Franse taal die hij/zij vermijdt door het vrouwelijke woord ‘personne’.

Maar daarna kwamen we dan toch bij de Toren van Eben-Ezer. Hier geen uitgebreid verslag, omdat op de site van Wim van Es en Wikipedia daarover van alles te vinden is (zie OEE en Wiki).

Toren-Eben-EzerJa, wat moet je van zo’n toren denken, imposant is hij zeker: twintig meter hoog, met een oppervlak van twaalf bij twaalf meter en zeven etages. En… bijna helemaal van vuursteen. Wat een waanzinnige klus moet dat geweest zijn. Ongelofelijk, maar waar!
Op alle etages uitgebreide exposities over werk en denken van Robert Garcet (samen met vele anderen) de bouwer van deze vuursteenkolos.
Op een enkel onderdeel van de exposities na (veel te veel tekst en dat ook nog voor een groot deel op oude rammelende computers) is het niet om aan te zien en door te komen. Ook nog rommelig en slecht onderhouden. De theorieën van Garcet, vervat in een flink aantal dikke boeken, in te zien op een van de etages, lijken niet meer dan een enorme brei van woorden, woorden en nog eens woorden. Een vreemd mengsel van paleontologie, fantasie, getallenleer, bijbel en persoonlijke opvattingen over een volk dat hier miljoenen jaren geleden geleefd zou hebben. Dat alles op basis van weinig en ongeloofwaardig bewijsmateriaal.

Wel informatief en boeiend was een tv-film over zijn leven waarin de maker van de toren uitgebreid aan het woord komt, athéist, pacifist met heldere uitspraken over die onderwerpen die er niet om liegen. Maar waarom dat allemaal in dikke boeken, schilderingen, reliëfs en panelen in honderdvoud, compleet onbegrijpelijk uitgelegd moet worden, ik snap het niet. Na het dak met vier cherubijnen (die de apocalyps zouden aankondigen) en een prachtig uitzicht daalden we af naar de beeldentuin in het grote golvend park om de toren. Met wisselende beeldhouwwerken en b(r)ouwsels van Garcet en veel andere outsiders.
Een bijzondere plek, en dat allemaal onderhouden door een stichting, vrijwilligers, pacifisten, athéisten en esperantisten.

Europa bucket list juni/juli 2016 (De toren staat kort beschreven op nummer 25 van deze lijst).