OE-reis juni/juli 2016 (slot) MEUBLES MODESTES

Niet alleen meubels

De ‘bescheiden meubels’ van Alain Fornells in het plaatsje Bassan, boven Béziers, waren voor mij hét hoogtepunt van onze reis in juni/juli 2016 (en een tweede bezoek, begin 2017). Beide keren waren Hanneke en ik zijn enige gasten en kregen uitgebreide rondleidingen door de expositieruimtes en het atelier van deze bijzondere man. Op de site van Henk van Es is een eerste indruk (tekst, foto’s, video’s en links)van zijn werk te krijgen . Maar pas toen we hem ‘in levende lijve’ meemaakten werd duidelijk hoe mooi, bijzonder en aangrijpend het werk van deze kunstenaar is. Dan wordt ook duidelijk dat het niet alleen om de meubels gaat, maar misschien nog wel meer over zijn verhalen en de manier waarop hij die presenteert. Waarbij goed begrijpen van de Franse taal (met z’n Catalaanse dialect) wel een vereiste is.

Polikarpov
Polikarpov, over de Spaanse burgeroorlog.

In een speciaal daarvoor gerenoveerd oud huis, naast zijn woonhuis, zijn op drie verdiepingen de tientallen werken te vinden. Ronduit mooie meubel zijn het, nostalgisch, dromerig, verrassend, luidruchtig en soms aangrijpend, zoals het werk over de gezonken onderzeeër Koersk. En steeds met dat gesproken woord, eigenlijk meer performances van Alain.
Kijk vooral ook op zijn mooie site met o.a. een soort 3D-bezoek, meer video’s en verhalen. Eén daarvan heb ik hieronder proberen te vertalen. Waarbij blijkt dat het Frans op de een of andere manier toch mooier en beeldender klinkt dan het Nederlands. Het gaat om de tweede video op zijn pagina L’artiste.

Wat is duurzame ontwikkeling voor u?

De bescheiden, vriendelijke, poëtische manier waarop hij de bovenstaande vraag beantwoordt zegt veel over hoe hij in het leven staat. Nogmaals: mijn vertaling hieronder geeft dat maar gedeeltelijk weer.
“Voor mij zou dat vooral een beetje ‘eeuwigheid’ moeten zijn, eeuwigheid op een menselijke schaal. Voor ons, bijvoorbeeld voor een tuinier is dat als hij de bloemetjes ziet verschijnen aan de erwtenstruik. Als hij die weer ziet, is dat voor hem eeuwigheid. Dat is duurzame ontwikkeling, iets dat op een deugdelijke manier is gemaakt en heel vele jaren bruikbaar. Of het nu gaat om een huis dat je nieuw bouwt of renoveert. Dat je het zo verantwoord mogelijk doet, en het dus niet nodig is dat je al na korte tijd van alles weer moet kapotmaken en vervangen. Voilá, dat je ervoor zorgt dat het niet kapot hoeft gemaakt te worden. Een huis, een auto of wat dan ook. En als er dan toch iets kapotgemaakt of vervangen moet worden, dat het ‘afval’ weer hergebruikt kan worden. Zoals ik plankjes van oud verpakkingsmateriaal ook weer gebruik.”

 

 

OE-reis juni/juli 2016 (deel 3)

In eerdere bijdragen (zie 1 en 2) is hier verslag gedaan van een reis die H&ik maakten langs Outsider Art Environments. Bij elkaar bezochten we zo’n tien/twaalf van die bijzondere plekken. Niet allemaal kwamen ze in een verslag terecht. Een flink deel is wel interessant om te bekijken, maar er valt eigenlijk niet veel meer over te vertellen dan al staat vermeld op de site van Henk van Es.
cyclopeToch zijn er enkelen die (voor mij) met kop en schouders boven de rest uitsteken.
Ten eerste is dat de Cycloop van Tinguely e.a. (overigens niet door Van Es beschreven, omdat het meer reguliere dan outsider kunst is). De Franse Wikipedia erover is interessant.
Als je van Tinguely houdt, dan is dit de absolute top en een bezoek (met rondleiding in dit enorme gevaarte) meer dan waard (onder Parijs). Tot 5 maart 2017 ook nog in het Stedelijk zijn grote overzichtstentoonstelling.

Verder bezochten we twee musea met outsider art. In Lausanne La Collection de l’Art Brut: prachtig museum met grote collectie en wisselende exposities.
Nog mooier vonden we La Fabuloserie (website hopelijk tijdelijk niet bereikbaar, maar wel hun Facebook-pagina en uitgebreide informatie op de Franse Wikipedia. Plus een beschrijving op de site van Henk van Es). Een privé museum opgezet door het echtpaar Bourbonnais om eigen kunst en collectie in onder te brengen. Alleen het pand al en de ligging (In Dicy, Yonne) zijn de moeite van een bezoek waard. marshallBinnen staan overweldigende beelden van Alain Bourbonnais zelf. Maar ook veel andere outsider kunstenaars komen aan bod. Ons raakte in het museum zelf (er is ook een grote beeldentuin) werk van Francis Marshall, geen ‘echte’ outsider, omdat hij een officiële kunstopleiding volgde, maar toch heel verwant. Geen eigen site, maar zie o.a. hier en hier).

Het hoogtepunt was – sans aucun doute – Le Manège de Petit Pierre. In de tuin van de Fabuloserie is dit grandioze bouwsel van Pierre Avezard (1909-92) te bewonderen. Een soort kleine kermis met draaimolens, allerlei andere bewegende taferelen, een heuse Eiffeltoren uit hout, ijzer en afval en nog veel meer. Bijzonder, humoristisch en ontroerend, hoe deze zwaar gehandicapte man zo’n ‘eigen wereld’ heeft weten te bouwen (en in beweging houden). pierre-avezardZijn levenswerk dreigde, nadat hij in een verpleeghuis werd opgenomen, langzaam maar zeker te vergaan.
Gelukkig werd het in 1988 door het echtpaar Bourbonnais, met hulp van veel vrijwilligers, gedemonteerd en weer opgebouwd in de Fabuloserie. Bezoek de site van Henk van Es, waar veel informatie te vinden is over ‘Petit Pierre’ en waar alle filmpjes (ook het Russische) de moeite waard zijn.

OE-reis juni/juli 2016 (deel 2)

Tijdens de volgende etappe bezochten we Le jardin des deux mondes in Quatre-Champs (nummer 32 in de lijst) en Burg Schönewolf in Saarbrücken (nummer 76).

De tuin in Quatre-Champs bood – vanaf de weg – een desolate aanblik: een grote verzameling nauwelijks geordende rommel. Veel van de verticale maaksels waren omgevallen en een boom omgewaaid. Zou er een hevige storm hebben gewoed?
E.e.a. werd bevestigd door de maker Gérald Finot die naar buiten kwam snellen toen we het tuinpad opliepen. Er was inderdaad een storm geweest en van alles omgewaaid en kapot gegaan. Toegang tot de tuin konden we niet krijgen.
En het is de vraag of het ooit nog goed komt met deze OE. Het kan natuurlijk een tijdelijke inzinking zijn geweest, maar Gérald maakte een vermoeide en verwarde indruk, vertelde dat hij zijn andere huis, schuin tegenover de tuin, aan het verkopen was en vroeg ons een andere keer, later, terug te komen.
Zonder verder veel bekeken te hebben vertrokken we, mijmerend over het lot van deze en andere OE’s, als de maker ervan is overleden of niet meer in staat om zijn/haar werk te onderhouden.

Burg Schönewolf
Klik op de foto voor een grotere afbeelding.

In Saarbrücken daarentegen was zeker geen sprake van verval. Daar werd nog druk gebouwd aan het ‘Middeleeuwse slot’ in de achtertuin van Heinz en Hildegard Schönewolf. Op een van te voren afgesproken zondag bezochten we ze.
Het kasteel, tegen de achterwand van hun tuin (een steile rotswand) was al van buiten enigszins te zien. Rondborstige Hildegard begroette ons allerhartelijkst nadat we aan de poort klopten en leidde ons door een propvol atelier naar de eigenlijke achtertuin.

Daar zagen we het slot in zijn volle glorie. Meer dan veertig jaar bouwt de nu tachtigjarige Heinz er al aan. Met echte loodzware granietblokken, cement, hout, dakpannen en ander materiaal.
Hij is niet te stuiten, ook op deze zondag is hij druk bezig. Vooral met de ‘hoofdtoren’ van meer dan 15 meter hoog, die tot stand komt achter de steiger links op de foto.

Hildegard leidt ons -druk vertellend – rond in een wirwar van gangetjes, kamertjes en wenteltrapjes die zich allemaal achter deze gevel bevinden, evenals een heuse visvijver met karpers. Overal reliëfs aan de muren, schilden, wapens, harnassen en wat al niet meer. En niet te vergeten de door Hildegard verzorgde planten op en aan de vensterbanken, balkonnetjes en gevel. Ondanks dat het (binnen) een nogal rommelige indruk maakt, met overal stof, elektriciteitsdraden, bakken met gereedschap en bouwmaterialen, is het begrijpelijk dat deze OE veel bezoek trekt, zelfs als trouwlocatie. Anton Pieck zou het ongetwijfeld ook heel graag bezocht hebben.

Een aardig filmpje is op Youtube (en niet op de site van Henk van Es) te vinden: https://www.youtube.com/watch?v=KS0aHGRz9Mo.

 

OE-reis juni/juli 2016 (deel 1)

Zoals hier eerder bericht maakte ik afgelopen winter een kaart van Europa met gele stippen erop (bijna honderd in Nederland, België, Duitsland, Zwitserland en Frankrijk). Die gele stippen staan voor ‘outsider environments’ (OE’s) die de moeite waard leken om te bezoeken. Andere landen volgen hopelijk nog.
Die stippenkaart werd aangevuld door een genummerde lijst met nuttige gegevens van al die plekken, grotendeels ontleend aan de fantastische site van Henk van Es (outsider-environments.blogspot.nl). De meest recente lijst, op basis waarvan we deze vakantie maakten, is onderaan dit artikel te downloaden.
In juni en juli maakten Hanneke en ik een reis langs een aantal van die plekken.

(Op weg naar de) Toren van Eben-Ezer
Het kostte wat moeite om de toren te vinden, omdat ik de gps had ingesteld op ‘Fort van Eben-Emael’ en dat is heel wat anders. Toen we de auto daar hadden geparkeerd werd duidelijk dat daar geen toren was, maar een fort. Ook interessant: één van de grootste bunker-complexen van België, waar flink gevochten is aan het begin van de tweede wereldoorlog.
Aanwijzingen van enkele buurtbewoners maakten duidelijk dat het een mooie wandeling was van daar naar de toren, precies aan de andere kan van het dorp. Dat deden we. Het grappige van ongeplande excursies is dat je vaak iets onverwachts tegenkomt. Ongeveer halverwege zagen we rechts van het pad een grasveld met stenen en ijzeren beelden, voornamelijk vrouwen en in de verte een bouwsel in de vorm van een piramide, waar een man aan het werk was.
Onbekende-OEEEven later spraken we hem aan. Een gepensioneerd ondernemer uit Maastricht die hier al jaren aan het beeldhouwen is, veel vrouwenfiguren uit keihard steen (hij noemde het ‘tau’) maar rond zijn atelier ook andere beelden met hout, staal en leer. Heel mooi en ‘a hell of a job’ – leek het ons – om beelden uit die grote stukken keiharde steen te slijpen en houwen. Zijn naam hebben we niet gevraagd. En of het een OE is laten we aan de experts. De plek is op Google Earth te vinden op 50.47.17,59 N / 5.40.09,27 O (als ik het goed heb, in ieder geval daar ergens in de buurt).
O ja, en die piramide bleek een omgekeerde kolentrechter uit een gesloten Limburgse kolenmijn, fraai met ramen erin omgebouwd tot atelier.

Grand-merciEven later kwamen we dit op een boom geplakte stuk karton tegen met een wel heel cynische boodschap. “Hartelijk dank aan de persoon die mijn bijl heeft gestolen. Let op! Misschien staat hij/zij wel achter u. In wat voor wereld we leven! w.g. Wargé Michel” Mooi is dan de Franse taal die hij/zij vermijdt door het vrouwelijke woord ‘personne’.

Maar daarna kwamen we dan toch bij de Toren van Eben-Ezer. Hier geen uitgebreid verslag, omdat op de site van Wim van Es en Wikipedia daarover van alles te vinden is (zie OEE en Wiki).

Toren-Eben-EzerJa, wat moet je van zo’n toren denken, imposant is hij zeker: twintig meter hoog, met een oppervlak van twaalf bij twaalf meter en zeven etages. En… bijna helemaal van vuursteen. Wat een waanzinnige klus moet dat geweest zijn. Ongelofelijk, maar waar!
Op alle etages uitgebreide exposities over werk en denken van Robert Garcet (samen met vele anderen) de bouwer van deze vuursteenkolos.
Op een enkel onderdeel van de exposities na (veel te veel tekst en dat ook nog voor een groot deel op oude rammelende computers) is het niet om aan te zien en door te komen. Ook nog rommelig en slecht onderhouden. De theorieën van Garcet, vervat in een flink aantal dikke boeken, in te zien op een van de etages, lijken niet meer dan een enorme brei van woorden, woorden en nog eens woorden. Een vreemd mengsel van paleontologie, fantasie, getallenleer, bijbel en persoonlijke opvattingen over een volk dat hier miljoenen jaren geleden geleefd zou hebben. Dat alles op basis van weinig en ongeloofwaardig bewijsmateriaal.

Wel informatief en boeiend was een tv-film over zijn leven waarin de maker van de toren uitgebreid aan het woord komt, athéist, pacifist met heldere uitspraken over die onderwerpen die er niet om liegen. Maar waarom dat allemaal in dikke boeken, schilderingen, reliëfs en panelen in honderdvoud, compleet onbegrijpelijk uitgelegd moet worden, ik snap het niet. Na het dak met vier cherubijnen (die de apocalyps zouden aankondigen) en een prachtig uitzicht daalden we af naar de beeldentuin in het grote golvend park om de toren. Met wisselende beeldhouwwerken en b(r)ouwsels van Garcet en veel andere outsiders.
Een bijzondere plek, en dat allemaal onderhouden door een stichting, vrijwilligers, pacifisten, athéisten en esperantisten.

Europa bucket list juni/juli 2016 (De toren staat kort beschreven op nummer 25 van deze lijst).

Europa bucket list – Frankrijk klaar

Met enige trots presenteer ik een eerste afgeronde versie van de Europa bucket list. Daarop zijn ousider-art-plekken te vinden; de meeste in Frankrijk, enkele in België en Zwitserland, 69 in totaal. Toch mooi op mijn 69ste. Overige landen volgen, als eerste Spanje.

Allereerst wil ik Henk van Es bedanken, want zonder zijn site (Outsider Environments Europe) was deze lijst niet gelukt. Zoals eerder hier gezegd biedt zijn site een overzicht van alle bijzondere plekken in Europa, of ze (nog) bestaan of niet. Met een heldere beschrijving van de plek, levensbeschrijving van kunstenaar in kwestie, foto’s, video’s en andere documentatie. Plus praktische informatie.

Mijn lijst is een kleine selectie daarvan: plekken – van enige omvang – die te bezoeken zijn (overigens grotendeels alleen in de zomer) en die m.i. de moeite van een bezoek waard zijn. Dat laatste is geheel mijn eigen subjectieve keuze. Alle Engelse teksten in de lijst zijn overgenomen van Henk, de teksten en informatie op zijn site zijn veel uitgebreider. Wil je dus een of meer van die plekken bezoeken, bekijk ze dan ook zeker op zijn site.

Enkele teksten in Frans zijn (gedeeltelijk) overgenomen van een andere interessante site: Le Grisgris de Sophie, een Franse dame die ook een enorme verzameling heeft opgebouwd in de afgelopen jaren, maar met een uitgebreider focus (art brut, ook schilder-, teken- en beeldhouwkunst, getoond in galeries, musea etc. Bij Sophie ligt de nadruk op foto’s, maar biedt vaak ook praktische informatie.

De lijst (let op hij is vele pagina’s lang) is HIER te downloaden als Pdf-file, de kaart hieronder is groter (erop klikken) te maken en te printen. Met enige moeite moet hij leesbaar zijn. Met foto’s ben ik niet handig, sorry. Mocht er behoefte aan zijn, dan kan ik de bestanden ook apart naar geïnteresseerden sturen.
Europa-bucket-list-KAART-2-11-2015

 

Chomo

Langzamerhand begint me duidelijk te worden waarom ik die rare bucket list (zie vorige bijdragen) maak. Typisch Rob van Eeden: eerst doen, dan denken. Misschien niet de handigste aanpak, maar mijn leven lang een patroon waarmee ik blijkbaar toch tevreden ben, want veranderen doe ik niet. Niet in de laatste plaats omdat het veel heeft opgeleverd; daarover later misschien nog eens.

Wat zijn die plekken die ik wil bezoeken? Wat zijn de eigenschappen ervan. Waar gaan ze over? Wat vind ik er zo mooi, bijzonder en inspirerend aan? Wat voor mensen zijn het? Wat willen ze met al die gekke beelden, bouwsels en maaksels? Na het bezoek afgelopen weekend aan Chomo werd dat iets duidelijker.

Vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw was Chomo een succesvolle Franse kunstenaar, maar bij een expositie in 1960 in de Parijs ging het mis. Hij wilde bepaalde werken niet (meer) verkopen en maakte ruzie met de galeriehouder en bekende kunstenaars die hem bezochten.

ChomoKort na die expositie keerde hij zich af van de ‘officiële’ kunstwereld en vestigde zich op een bosperceel bij Fontainebleau, waar hij – onder zeer sobere omstandigheden – verbleef tot zijn dood in 1999. Hij maakte er honderden beelden, componeerde en speelde muziek, maakte films, ontmoette gelijkgezinden etc. Maar vooral: het bosperceel werd verfraaid met bijzondere gebouwen, waaronder de ‘Eglise des pauvres’. Geheel gemaakt van hout uit het bos, flessen, afvalglas, autoruiten, kippengaas en gips. Meer hierover via de links hieronder.

Al ruim een jaar geleden kwam ik in contact (via internet) met zijn werk. Vorig jaar probeerden Hanneke en ik – op eigen kracht – het perceel van Chomo te vinden, maar dat lukte niet. Wel hadden we een bijzondere wandeling in een bos met grote heidestruiken, rotsen en varens. Heel mooi, maar het perceel van Chomo was in geen velden of wegen te bekennen. Omdat ik me daarna via zijn site meldde bij nabestaanden en enkele vrienden, kregen we begin september een uitnodiging voor het weekend van 3/4 oktober 2015 om ‘Le village d’art préludien’ te bezoeken.
Nadat na zijn dood in 1999 de meeste beelden en ander werk van het perceel waren verwijderd, geveild en/of opgeslagen, bleven de bouwsels er zo’n tien jaar (bijna) onberoerd. Nu is er een vriendengroep/stichting die het geheel wil behouden en weer openstellen voor het publiek. De twee kinderen van Chomo, inmiddels ook bejaard, zijn niet in staat dat alleen te doen. Ook zijn er geen kleinkinderen.

Laurent-Danchin

Laurent Danchin (rechts), trekker van dit ambitieuze project, verwelkomde de bezoekers met uitgebreide uitleg en veel herinneringen aan Chomo die hij al vanaf het begin van zijn carrière volgt. Chomo noemde zijn plek ‘préludien’, omdat op die plek een voorzet/prelude moest ontstaan van de nieuwe maatschappij die hij voor ogen had. Er is inmiddels een stevig hek om het perceel gezet, hier en daar resten nog wat beelden of aanzetten daartoe.

Verder is er het woonhuis van Chomo dat er binnen verrassend ‘gewoon’ uitziet. En waar nu enkele studenten en stagiairs bivakkeren, als ze meewerken aan de conservatie-werkzaamheden.Beeld-aan-woonhuis
Refuge-met-overkappingEnkele in verval geraakte bouwsels, zoals het Refuge, zijn overdekt met een tijdelijk nieuw dak en steigers om verder verval tegen te gaan.
De ‘Kerk van de armen’, waar voorzover ik weet nooit een dienst voor de armen is gehouden, deed vooral dienst deed als opslagplaats voor beelden en ander materiaal. Hij is inmiddels ontruimd en biedt de mogelijkheid het geheel niet alleen van buiten, maar ook van binnen te bewonderen.
Kerk-van-buiten

Kerk-binnenOm terug te komen op de vragen aan het begin van dit artikel, wat is het nou dat ons zo aantrekt in dit soort plekken en kunst?
Er zijn natuurlijk heel voor de hand liggende overeenkomsten met ons leven: een vrij sobere leefstijl, je (min of meer) afkeren van de consumptiemaatschappij, werken met afval, recycling en hergebruik. Idealen over een ‘nieuwe mens en samenleving’.

Maar dit weekend realiseerde ik me ook dat het verval, het vergaan van deze plekken ook aantrekkingskracht heeft. Niet omdat het ‘mooi’ is, alhoewel dat soms ook voorkomt. Het past gewoon goed bij onze leeftijd. Hanneke en ik zijn samen toch al 141 jaar, en het verval en vergaan van onszelf komt steeds meer in zicht. We realiseren ons ook door deze ‘extreme’ voorbeelden te bezoeken dat je altijd ‘iets’ achterlaat. Dat kan goed zijn voor de nabestaanden en anderen, maar ook een enorme last. Hier op het terrein van Chomo, maar nog pregnanter op dat van Watkyne, zie je hoe de natuur oprukt, hoe veel overwoekerd wordt, begint af te brokkelen en vergaat.

Wat moeten de nabestaanden daarmee? Wat moet behouden worden en wat kan beter weg. En hoe behoudt je dat wat over zou moeten blijven. Om nog maar niet te spreken van de financiering van e.e.a. Allemaal gedachten en vragen die net zo goed relevant zijn in ons eigen leven, voor onze eigen spullen en geld.
In ieder geval begrijp ik nu iets beter waarom ik deze site ben begonnen.

Meer informatie, ontleend aan de site van Henk van Es

* Website (in french) entirely devoted to Chomo, with a biography, a list of video’s, picture galeries and a number of texts about Chomo
* The site apppears  in Jarvis Cocker’s Journeys into the Outside (1999, on Youtube in 2012, see my post of august 23, 2012)
* On Flickr some 40 pictures of the site (presented by Halle Saint Pierre, Paris)

Watkyne

Afgelopen weekend (1 t/m 4 oktober 2015) werd dan de eerste bucket-list-reis gemaakt. De eerste dag naar Ellezelles (nummer 9 op de bucket list), waarover verslag in deze blog. Het tweede deel naar Fontainebleau volgt binnenkort.
Uitgebreidere informatie, links, foto’s, video’s e.d. over deze bijzondere plek onderaan.

Op de site van Henk van Es las ik dat een plek in Ellezelles, zo’n beetje in Zuid België, op de grens Wallonië/Vlaanderen, niet alleen te bezoeken is, maar dat dit voormalige woonhuis van een outsider-kunstenaar sinds kort ook als gite aangeboden wordt. Dat leek me wel wat, om in en bij een serie follies te verblijven en te slapen. Gevestigd op Paradis 17.
Heel bijzonder was dat inderdaad. We verbleven in het huis van Jacques Vandewattyne (1932-1994), leraar en autodidactisch kunstenaar die zich vooral richtte op wat hij (in een manifest uit 1974) Folk Art noemde, ontleend aan de plaatselijke folklore en geschiedenis van o.a. heksenverbrandingen. Inmiddels ging hij zich Watkyne noemen, Zadkine parafraserend. Door zijn beelden, schilderijen en keramiek en jaarlijkse evenementen daaromheen (zoals een carnevaleske Heksensabbat eind juni) wist hij Ellezelles op te stuwen in de vaart der (toeristische) volkeren. Het hele dorp is vergeven met afbeeldingen, poppen enz. van heksen, duivels, zwarte katten, groene bokken en ga zo maar door. Ook in het huis zijn ze te vinden. Overigens zijn enkele kamers en de keuken opgeknapt, zodat het er goed verblijven is, maar veel van de oorspronkelijke inrichting is er nog te vinden, zoals de foto’s hieronder van keramiek, beschildering van  de wc-deur laten zien.

Huis2

Huis1

 

 

 

 

 

 

 

Nog bijzonderder is de tuin achter het huis, waarin allerlei bouwsels, ateliers, follies, beelden en wat al niet te vinden zijn. Langzamerhand is een groot deel van de objecten overwoekerd of aan het vergaan. Het lijkt me een hele klus voor de familie om zoiets te onderhouden en in goede staat te houden.
Tuin1Tuin2

 

 

 

 

 

 

 

Tuin4
Spannende kinder-speelhuisjes

Tuin3

 

 

 

 

 

 

 

Tuin5
Wedergeboren door Dolores…

 

 

In die tuin zouden we nog wel een tijdje langer hebben willen ronddolen, zo’n overdaad aan beelden, keramiek en follies. Te veel om allemaal in een paar korte bezoeken op te nemen.

 

 

Tuin7
Tuin8

 

 

Maar er is meer, want Watkyne heeft een groot deel van zijn beelden willen delen met de plaatselijke bevolking door de aanleg van het ‘Pad der geheimzinnigheid’, een niet-alledaagse wandeling van 6 km door de mooie heuvelstreek rond Ellezelles. Uit de grote folder met plattegrond en toelichting op de tientallen beelden langs deze route: “Jaren heb ik van dit artistieke en folkloristische ongewone pad gedroomd: beelden neerzetten in de volle natuur, langs een pad.” Het werd in 1984 opengesteld en is nog steeds redelijk goed onderhouden, alhoewel ook hier blijkt hoe moeilijk is om beelden van schuim, kippengaas en cement over de tientallen jaren goed te houden. Vooral de beelden van metaal-afval lijken onaangetast. De wandeling is te koop bij de plaatselijke VVV, en ook als je niet in het huis wilt/kunt verblijven de moeite waard.

Pad1Pad2

 

 

 

 

 

 

 

Pad3

Pad4
En als je aan het einde van je wandeling zin mocht hebben in een portie echte Vlaamse frieten, ga dan naar de frituur op het kerkplein van Ellezelles. Neem de kleinste portie! Wij namen – niets vermoedend – twee keer een ‘medium’ waarmee per portie zeker een gezin met drie kinderen in de puberteit gevoederd had kunnen worden.

Meer informatie