‘Omgekeerde bucket list’

Zoals de weinigen die deze blog lezen weten, gaat het hier over mijn (en andermans) naderend einde. Niet ongebruikelijk is om, als het besef van het einde daar is, een bucket list te maken. Met daarop alle ‘dingen’ die je graag nog zou willen doen voor je heengaat. Daarover is hier al e.e.a. geschreven, maar nu ontdek ik dat er ook een ‘omgekeerde bucket list’ is, al jaren zelfs. Niet echt een mooie goed bijgehouden lijst, maar wel dingen die steeds op mijn to-do-lijstjes voorkomen, in mijn achterhoofd blijven zeuren en… maar niet verdwijnen.

Het zijn de dingen die ik echt MOET doen, vind ik, voordat ik dood ga. Een aantal dingen van die lijst hebben Hanneke en ik redelijk snel aangepakt, zoals een testament maken. Maar een codicil, dat heeft toch zeker tien jaar bovenaan mijn to-do-lijst gestaan en kwam er maar niet af. Een paar jaar geleden was het dan eindelijk zo ver. En… het duurde hooguit een paar uur om zo’n codicil te maken. Je kan het zelf schrijven (met de hand, dat moet, gedateerd Lees verder ‘Omgekeerde bucket list’

Goed voorbereid op weg naar het einde…

Afgelopen vrijdag 21 april hebben Hanneke en ik – bij met Marieke Henselmans, onze ‘vrekkendochter’ –  het 25-jarig jubileum van de Vrekkenkrant gevierd, op gepaste wijze natuurlijk met een… gezellige maaltijd maaltijd en een goed gesprek
Zo lang is het inderdaad al geleden dat we met de Vrekkenkrant begonnen op 21 april 1992.

Laat je niet kisten door de commercie

Marieke vertelde van haar nieuwe boek Laat je niet kisten door de commercie, Lees verder Goed voorbereid op weg naar het einde…

OE-reis juni/juli 2016 (slot) MEUBLES MODESTES

Niet alleen meubels

De ‘bescheiden meubels’ van Alain Fornells in het plaatsje Bassan, boven Béziers, waren voor mij hét hoogtepunt van onze reis in juni/juli 2016 (en een tweede bezoek, begin 2017). Beide keren waren Hanneke en ik zijn enige gasten en kregen uitgebreide rondleidingen door de expositieruimtes en het atelier van deze bijzondere man. Op de site van Henk van Es is een eerste indruk (tekst, foto’s, video’s en links)van zijn werk te krijgen . Maar pas toen we hem ‘in levende lijve’ meemaakten werd duidelijk hoe mooi, bijzonder en aangrijpend het werk van deze kunstenaar is. Dan wordt ook duidelijk dat het niet alleen om de meubels gaat, maar misschien nog wel meer over zijn verhalen en de manier waarop hij die presenteert. Waarbij goed begrijpen van de Franse taal (met z’n Catalaanse dialect) wel een vereiste is.

Polikarpov
Polikarpov, over de Spaanse burgeroorlog.

In een speciaal daarvoor gerenoveerd oud huis, naast zijn woonhuis, zijn op drie verdiepingen de tientallen werken te vinden. Ronduit mooie meubel zijn het, nostalgisch, dromerig, verrassend, luidruchtig en soms aangrijpend, zoals het werk over de gezonken onderzeeër Koersk. En steeds met dat gesproken woord, eigenlijk meer performances van Alain.
Kijk vooral ook op zijn mooie site met o.a. een soort 3D-bezoek, meer video’s en verhalen. Eén daarvan heb ik hieronder proberen te vertalen. Waarbij blijkt dat het Frans op de een of andere manier toch mooier en beeldender klinkt dan het Nederlands. Het gaat om de tweede video op zijn pagina L’artiste.

Wat is duurzame ontwikkeling voor u?

De bescheiden, vriendelijke, poëtische manier waarop hij de bovenstaande vraag beantwoordt zegt veel over hoe hij in het leven staat. Nogmaals: mijn vertaling hieronder geeft dat maar gedeeltelijk weer.
“Voor mij zou dat vooral een beetje ‘eeuwigheid’ moeten zijn, eeuwigheid op een menselijke schaal. Voor ons, bijvoorbeeld voor een tuinier is dat als hij de bloemetjes ziet verschijnen aan de erwtenstruik. Als hij die weer ziet, is dat voor hem eeuwigheid. Dat is duurzame ontwikkeling, iets dat op een deugdelijke manier is gemaakt en heel vele jaren bruikbaar. Of het nu gaat om een huis dat je nieuw bouwt of renoveert. Dat je het zo verantwoord mogelijk doet, en het dus niet nodig is dat je al na korte tijd van alles weer moet kapotmaken en vervangen. Voilá, dat je ervoor zorgt dat het niet kapot hoeft gemaakt te worden. Een huis, een auto of wat dan ook. En als er dan toch iets kapotgemaakt of vervangen moet worden, dat het ‘afval’ weer hergebruikt kan worden. Zoals ik plankjes van oud verpakkingsmateriaal ook weer gebruik.”

 

 

OE-reis juni/juli 2016 (deel 3)

In eerdere bijdragen (zie 1 en 2) is hier verslag gedaan van een reis die H&ik maakten langs Outsider Art Environments. Bij elkaar bezochten we zo’n tien/twaalf van die bijzondere plekken. Niet allemaal kwamen ze in een verslag terecht. Een flink deel is wel interessant om te bekijken, maar er valt eigenlijk niet veel meer over te vertellen dan al staat vermeld op de site van Henk van Es.
cyclopeToch zijn er enkelen die (voor mij) met kop en schouders boven de rest uitsteken.
Ten eerste is dat de Cycloop van Tinguely e.a. (overigens niet door Van Es beschreven, omdat het meer reguliere dan outsider kunst is). De Franse Wikipedia erover is interessant.
Als je van Tinguely houdt, dan is dit de absolute top en een bezoek (met rondleiding in dit enorme gevaarte) meer dan waard (onder Parijs). Tot 5 maart 2017 ook nog in het Stedelijk zijn grote overzichtstentoonstelling.

Verder bezochten we twee musea met outsider art. In Lausanne La Collection de l’Art Brut: prachtig museum met grote collectie en wisselende exposities.
Nog mooier vonden we La Fabuloserie (website hopelijk tijdelijk niet bereikbaar, maar wel hun Facebook-pagina en uitgebreide informatie op de Franse Wikipedia. Plus een beschrijving op de site van Henk van Es). Een privé museum opgezet door het echtpaar Bourbonnais om eigen kunst en collectie in onder te brengen. Alleen het pand al en de ligging (In Dicy, Yonne) zijn de moeite van een bezoek waard. marshallBinnen staan overweldigende beelden van Alain Bourbonnais zelf. Maar ook veel andere outsider kunstenaars komen aan bod. Ons raakte in het museum zelf (er is ook een grote beeldentuin) werk van Francis Marshall, geen ‘echte’ outsider, omdat hij een officiële kunstopleiding volgde, maar toch heel verwant. Geen eigen site, maar zie o.a. hier en hier).

Het hoogtepunt was – sans aucun doute – Le Manège de Petit Pierre. In de tuin van de Fabuloserie is dit grandioze bouwsel van Pierre Avezard (1909-92) te bewonderen. Een soort kleine kermis met draaimolens, allerlei andere bewegende taferelen, een heuse Eiffeltoren uit hout, ijzer en afval en nog veel meer. Bijzonder, humoristisch en ontroerend, hoe deze zwaar gehandicapte man zo’n ‘eigen wereld’ heeft weten te bouwen (en in beweging houden). pierre-avezardZijn levenswerk dreigde, nadat hij in een verpleeghuis werd opgenomen, langzaam maar zeker te vergaan.
Gelukkig werd het in 1988 door het echtpaar Bourbonnais, met hulp van veel vrijwilligers, gedemonteerd en weer opgebouwd in de Fabuloserie. Bezoek de site van Henk van Es, waar veel informatie te vinden is over ‘Petit Pierre’ en waar alle filmpjes (ook het Russische) de moeite waard zijn.

OE-reis juni/juli 2016 (deel 2)

Tijdens de volgende etappe bezochten we Le jardin des deux mondes in Quatre-Champs (nummer 32 in de lijst) en Burg Schönewolf in Saarbrücken (nummer 76).

De tuin in Quatre-Champs bood – vanaf de weg – een desolate aanblik: een grote verzameling nauwelijks geordende rommel. Veel van de verticale maaksels waren omgevallen en een boom omgewaaid. Zou er een hevige storm hebben gewoed?
E.e.a. werd bevestigd door de maker Gérald Finot die naar buiten kwam snellen toen we het tuinpad opliepen. Er was inderdaad een storm geweest en van alles omgewaaid en kapot gegaan. Toegang tot de tuin konden we niet krijgen.
En het is de vraag of het ooit nog goed komt met deze OE. Het kan natuurlijk een tijdelijke inzinking zijn geweest, maar Gérald maakte een vermoeide en verwarde indruk, vertelde dat hij zijn andere huis, schuin tegenover de tuin, aan het verkopen was en vroeg ons een andere keer, later, terug te komen.
Zonder verder veel bekeken te hebben vertrokken we, mijmerend over het lot van deze en andere OE’s, als de maker ervan is overleden of niet meer in staat om zijn/haar werk te onderhouden.

Burg Schönewolf
Klik op de foto voor een grotere afbeelding.

In Saarbrücken daarentegen was zeker geen sprake van verval. Daar werd nog druk gebouwd aan het ‘Middeleeuwse slot’ in de achtertuin van Heinz en Hildegard Schönewolf. Op een van te voren afgesproken zondag bezochten we ze.
Het kasteel, tegen de achterwand van hun tuin (een steile rotswand) was al van buiten enigszins te zien. Rondborstige Hildegard begroette ons allerhartelijkst nadat we aan de poort klopten en leidde ons door een propvol atelier naar de eigenlijke achtertuin.

Daar zagen we het slot in zijn volle glorie. Meer dan veertig jaar bouwt de nu tachtigjarige Heinz er al aan. Met echte loodzware granietblokken, cement, hout, dakpannen en ander materiaal.
Hij is niet te stuiten, ook op deze zondag is hij druk bezig. Vooral met de ‘hoofdtoren’ van meer dan 15 meter hoog, die tot stand komt achter de steiger links op de foto.

Hildegard leidt ons -druk vertellend – rond in een wirwar van gangetjes, kamertjes en wenteltrapjes die zich allemaal achter deze gevel bevinden, evenals een heuse visvijver met karpers. Overal reliëfs aan de muren, schilden, wapens, harnassen en wat al niet meer. En niet te vergeten de door Hildegard verzorgde planten op en aan de vensterbanken, balkonnetjes en gevel. Ondanks dat het (binnen) een nogal rommelige indruk maakt, met overal stof, elektriciteitsdraden, bakken met gereedschap en bouwmaterialen, is het begrijpelijk dat deze OE veel bezoek trekt, zelfs als trouwlocatie. Anton Pieck zou het ongetwijfeld ook heel graag bezocht hebben.

Een aardig filmpje is op Youtube (en niet op de site van Henk van Es) te vinden: https://www.youtube.com/watch?v=KS0aHGRz9Mo.

 

OE-reis juni/juli 2016 (deel 1)

Zoals hier eerder bericht maakte ik afgelopen winter een kaart van Europa met gele stippen erop (bijna honderd in Nederland, België, Duitsland, Zwitserland en Frankrijk). Die gele stippen staan voor ‘outsider environments’ (OE’s) die de moeite waard leken om te bezoeken. Andere landen volgen hopelijk nog.
Die stippenkaart werd aangevuld door een genummerde lijst met nuttige gegevens van al die plekken, grotendeels ontleend aan de fantastische site van Henk van Es (outsider-environments.blogspot.nl). De meest recente lijst, op basis waarvan we deze vakantie maakten, is onderaan dit artikel te downloaden.
In juni en juli maakten Hanneke en ik een reis langs een aantal van die plekken.

(Op weg naar de) Toren van Eben-Ezer
Het kostte wat moeite om de toren te vinden, omdat ik de gps had ingesteld op ‘Fort van Eben-Emael’ en dat is heel wat anders. Toen we de auto daar hadden geparkeerd werd duidelijk dat daar geen toren was, maar een fort. Ook interessant: één van de grootste bunker-complexen van België, waar flink gevochten is aan het begin van de tweede wereldoorlog.
Aanwijzingen van enkele buurtbewoners maakten duidelijk dat het een mooie wandeling was van daar naar de toren, precies aan de andere kan van het dorp. Dat deden we. Het grappige van ongeplande excursies is dat je vaak iets onverwachts tegenkomt. Ongeveer halverwege zagen we rechts van het pad een grasveld met stenen en ijzeren beelden, voornamelijk vrouwen en in de verte een bouwsel in de vorm van een piramide, waar een man aan het werk was.
Onbekende-OEEEven later spraken we hem aan. Een gepensioneerd ondernemer uit Maastricht die hier al jaren aan het beeldhouwen is, veel vrouwenfiguren uit keihard steen (hij noemde het ‘tau’) maar rond zijn atelier ook andere beelden met hout, staal en leer. Heel mooi en ‘a hell of a job’ – leek het ons – om beelden uit die grote stukken keiharde steen te slijpen en houwen. Zijn naam hebben we niet gevraagd. En of het een OE is laten we aan de experts. De plek is op Google Earth te vinden op 50.47.17,59 N / 5.40.09,27 O (als ik het goed heb, in ieder geval daar ergens in de buurt).
O ja, en die piramide bleek een omgekeerde kolentrechter uit een gesloten Limburgse kolenmijn, fraai met ramen erin omgebouwd tot atelier.

Grand-merciEven later kwamen we dit op een boom geplakte stuk karton tegen met een wel heel cynische boodschap. “Hartelijk dank aan de persoon die mijn bijl heeft gestolen. Let op! Misschien staat hij/zij wel achter u. In wat voor wereld we leven! w.g. Wargé Michel” Mooi is dan de Franse taal die hij/zij vermijdt door het vrouwelijke woord ‘personne’.

Maar daarna kwamen we dan toch bij de Toren van Eben-Ezer. Hier geen uitgebreid verslag, omdat op de site van Wim van Es en Wikipedia daarover van alles te vinden is (zie OEE en Wiki).

Toren-Eben-EzerJa, wat moet je van zo’n toren denken, imposant is hij zeker: twintig meter hoog, met een oppervlak van twaalf bij twaalf meter en zeven etages. En… bijna helemaal van vuursteen. Wat een waanzinnige klus moet dat geweest zijn. Ongelofelijk, maar waar!
Op alle etages uitgebreide exposities over werk en denken van Robert Garcet (samen met vele anderen) de bouwer van deze vuursteenkolos.
Op een enkel onderdeel van de exposities na (veel te veel tekst en dat ook nog voor een groot deel op oude rammelende computers) is het niet om aan te zien en door te komen. Ook nog rommelig en slecht onderhouden. De theorieën van Garcet, vervat in een flink aantal dikke boeken, in te zien op een van de etages, lijken niet meer dan een enorme brei van woorden, woorden en nog eens woorden. Een vreemd mengsel van paleontologie, fantasie, getallenleer, bijbel en persoonlijke opvattingen over een volk dat hier miljoenen jaren geleden geleefd zou hebben. Dat alles op basis van weinig en ongeloofwaardig bewijsmateriaal.

Wel informatief en boeiend was een tv-film over zijn leven waarin de maker van de toren uitgebreid aan het woord komt, athéist, pacifist met heldere uitspraken over die onderwerpen die er niet om liegen. Maar waarom dat allemaal in dikke boeken, schilderingen, reliëfs en panelen in honderdvoud, compleet onbegrijpelijk uitgelegd moet worden, ik snap het niet. Na het dak met vier cherubijnen (die de apocalyps zouden aankondigen) en een prachtig uitzicht daalden we af naar de beeldentuin in het grote golvend park om de toren. Met wisselende beeldhouwwerken en b(r)ouwsels van Garcet en veel andere outsiders.
Een bijzondere plek, en dat allemaal onderhouden door een stichting, vrijwilligers, pacifisten, athéisten en esperantisten.

Europa bucket list juni/juli 2016 (De toren staat kort beschreven op nummer 25 van deze lijst).

Europa bucket list – Frankrijk klaar

Met enige trots presenteer ik een eerste afgeronde versie van de Europa bucket list. Daarop zijn ousider-art-plekken te vinden; de meeste in Frankrijk, enkele in België en Zwitserland, 69 in totaal. Toch mooi op mijn 69ste. Overige landen volgen, als eerste Spanje.

Allereerst wil ik Henk van Es bedanken, want zonder zijn site (Outsider Environments Europe) was deze lijst niet gelukt. Zoals eerder hier gezegd biedt zijn site een overzicht van alle bijzondere plekken in Europa, of ze (nog) bestaan of niet. Met een heldere beschrijving van de plek, levensbeschrijving van kunstenaar in kwestie, foto’s, video’s en andere documentatie. Plus praktische informatie.

Mijn lijst is een kleine selectie daarvan: plekken – van enige omvang – die te bezoeken zijn (overigens grotendeels alleen in de zomer) en die m.i. de moeite van een bezoek waard zijn. Dat laatste is geheel mijn eigen subjectieve keuze. Alle Engelse teksten in de lijst zijn overgenomen van Henk, de teksten en informatie op zijn site zijn veel uitgebreider. Wil je dus een of meer van die plekken bezoeken, bekijk ze dan ook zeker op zijn site.

Enkele teksten in Frans zijn (gedeeltelijk) overgenomen van een andere interessante site: Le Grisgris de Sophie, een Franse dame die ook een enorme verzameling heeft opgebouwd in de afgelopen jaren, maar met een uitgebreider focus (art brut, ook schilder-, teken- en beeldhouwkunst, getoond in galeries, musea etc. Bij Sophie ligt de nadruk op foto’s, maar biedt vaak ook praktische informatie.

De lijst (let op hij is vele pagina’s lang) is HIER te downloaden als Pdf-file, de kaart hieronder is groter (erop klikken) te maken en te printen. Met enige moeite moet hij leesbaar zijn. Met foto’s ben ik niet handig, sorry. Mocht er behoefte aan zijn, dan kan ik de bestanden ook apart naar geïnteresseerden sturen.
Europa-bucket-list-KAART-2-11-2015